Welke pop is dat?

Forum voor poppenliefhebbers en -verzamelaars


Home | Poppen-forum | Poppen herkennen | Repareren | Anecdotes | Mijn poppen | Links | Contact

Hoe identificeer je een pop?

Omdat mijn achtergrond een kunstopleiding is, kijk ik naar poppen, zoals ik naar schilderijen of beelden kijk :-) U heeft echter geen kunstopleiding nodig: kijken, onderzoeken en analyseren kan iedereen.

Allereerst kijk ik naar de globale indruk. Passen de armen en benen bij het lijf, past het lijf bij het hoofd? De oude poppenmakers hadden goede anatomische kennis: doen de verhoudingen van een pop onnatuurlijk aan, dan kùnt u te maken hebben met een gerepareerde pop: armen, benen of lijf kunnen vervangen zijn.

Van welk materiaal is de pop, vraag ik me meteen ook af. Stof, leer, papier-maché, hout, porselein, kunststof (en zo ja, wat voor kunststof dan?) Hoe zit de pop in elkaar? Heeft ze gewrichten, draaiende of beweegbare delen, is ze geëlastiekt?

Ik zal de Hermann Steiner-pop als voorbeeld nemen. Alle delen van deze pop horen globaal gezien bij elkaar, en het materiaal is duidelijk papiermaché. Papiermaché is niet heel erg glad, eerder wat bobbelig en dof, en voelt licht als karton:

Op de plekken waar de verschillende helften tegenelkaar gezet zijn, zijn naden te zien. In deze pop zijn in één zijnaad zelfs de krammetjes te zien waarmee de naden werden vastgeklonken.

In de oksel van de pop is een reparatie te zien. Mogelijk is de pop ooit te strak geëlastiekt geweest, waardoor een schouderkom is gaan scheuren. Wanneer die reparatie gedaan is weet ik niet, het antiekwinkeltje waar de pop vandaan komt, had verder ook geen informatie over de pop.

Ik wist dan ook niets van deze pop op het moment dat ik haar kocht. Alleen dat ze klederdrachtkleding droeg en van papier-maché was. Maar ik kocht haar vanwege de serene uitstraling. Als ze geen merkje had gehad, had ik haar even mooi gevonden. Ze bleek echter wel een merkje te hebben:

Een merk als dit noem je een ‘monogram’. Een monogram van een H en een S. Hadden de letters naast elkaar gestaan, met eventueel punten ertussen, dan waren het initialen geweest.

In de boeken kon ik dit monogram niet terugvinden. Poppen van papier-maché krijgen sowieso weinig aandacht in de poppenboeken. Terwijl ze steeds zeldzamer worden omdat ze, meer dan ceramisch materiaal, gevoelig zijn voor vocht en droogte. Condities die in kelders en zolders niet altijd optimaal zijn, waardoor zo'n pop daar eerder gehavend uit tevoorschijn komt.

Gelukkig kon ik googlen naar "monogram H S". Na enige zoeken kwam ik de naam van Hermann Steiner tegen. En inderdaad, Hermann Steiner bleek een poppenfabrikant, die dit monogram gebruikte.

Wel heb ik nog even gekeken of er meer fabrikanten waren die een H en een S gebruikt kònden hebben, en die was er. Maar deze Hertel Schwab maakte poppen van porselein, niet van papier maché. Bovendien was de gelijkenis tussen mijn pop en andere poppen van Herman Steiner groot, zoals bijvoorbeeld in deze advertentie te zien is:

Dat dit popje een Herman Steiner-popje is, was dus duidelijk. Wanneer het precies gemaakt is, echter (nog) niet. De pop is waarschijnlijk ergens tussen 1933 en het begin van de jaren 50 gemaakt.

Een aanwijzing zou het pruikje en kopdeksel kunnen zijn. Het oude pruikje is vastgelijmd met —wat we op de academie zelf leerden maken en konijnenlijm noemden — beenderlijm. Ik weet niet wanneer de poppenindustrie is opgehouden dit (onappetijtelijke, vond ik ;-)) spul te gebruiken. Of wanneer papier maché-poppen geen kopdeksel meer kregen, zoals deze pop heeft:

Zelf vind ik dit soort puzzels leuk. Ik kan nog heel veel leren, dat zeker, maar ik geniet ook van dit soort leerzame puzzelstukjes ;-)

♥♥♥

Mocht ik meer informatie over de herkomst van deze pop vinden, —in mijn boeken kwamen de papier maché-poppen van Hermann Steiner bijna niet voor— dan zal ik die toevoegen. Net als beschrijvingen van de identificatie van andere poppen.

♥♥♥

Omdat ik de websites zelf maak, schrijf en programmeer zal het even duren voor alle gegevens online zijn :-)

De foto's zijn aanklikbaar voor inzoomen en bijschrift.

Sinds — 5 februari — is het Poppen-forum online, voor poppen-vragen en poppen-weetjes kunt u daar terecht.


Home | Poppen-forum | Poppen herkennen | Repareren | Anecdotes | Mijn poppen | Links | Contact


© Poppen 2012 - webontwerp: Jolie